|
|
Pazarcık awazıyla "Dengê Avê" tınıları |
|
|
|
2009-12-03
03:59
|
| Ozan Şêxo, bu kez albümündeki tınıları kendi bölgesi olan Pazarcık yöresine ayırdı |
| |
Albüm yapma projesine ilk olarak 2002 yılında “Dengê Axê (Toprağın sesi)“ ile başlayan Ozan Şêxo, geçtiğimiz günlerde “Dengê Avê"yi” (Suyun Sesi) dinleyicileriyle buluşturdu. Ozan Şêxo ilk albümünde Büyük Derya dediği Cîgerxwîn ile Aşık Veysel"i buluştururken, bu kez albümündeki tınıları kendi bölgesi olan Pazarcık yöresine ayırdı.
Yaşamın toprak, su, hava ve ateşten oluştuğu inancıyla bu dört elemente birer albüm yapma projesine ilk olarak 2002 yılında “Dengê Axê (Toprağın sesi)“ ile başlayan Ozan Şêxo, geçtiğimiz günlerde “Dengê Avê"yi” (Suyun Sesi) dinleyicileriyle buluşturdu. Ozan Şêxo projeninin ilk albümünde Büyük Derya dediği Cîgerxwîn ile Aşık Veysel"i buluştururken, bu kez albümündeki tınıları kendi bölgesi olan Pazarcık yöresine ayırdı. Albümdeki 6 eserin söz ve müzikleri Ozan Şêxo"ya ait. Albümdeki diğer eserlerin ikisi Pazarcıklı Ahmet Dümrül"e, biri yine Pazarcıklı olan Ahmet Donat"a ve diğeri de yazar Mehmet Bayrak"ın. Bayrak"a ait olan eserin adı “Gôzincôn Makin- Sitem Etmeyin“ Albümün tonmeisteri Hakan Akay, Ozan Şêxo, Mehmet Bayrak"ın Türkçe yazdığı bir sevda şiirinin Kürtçeye çevirme imkanı olup olmadığını sorar. Bu soruya olumlu cevap veren Ozan Şêxo, Türkçe olan bu şiiri kendisi kürtçe besteleyerek albümünde okur. Bununla da yetinmeyen Şêxo, bu parçanın başında ve sonunda şarkıyı Kürtçe olarak Mehmet Bayrak"a şiir olarak okutur.
“N"ettin Beni“ parçası ise sanatçının gençlik yıllarında kendi kendine söyleyip kasetlere okuduğu ama sedece dost ve akraba çevrelerin dinleyebildiği çalışmalardan birisi. Profesyonel müziğe başlamadan Ozan Şêxo, kendince söyleyip besteler yapar ve bunları da bir kasette toplar. Böyle birçok kaset dolduran Şêxo, Avrupa"ya geldikten sonra profesyonel müziğe başlar. İşte bu parça o gençlik yıllarında Türkçe yazdığı sevda şarkılarından bir tanesi. “Ali Yar“ ise sanatçının albümlerinde ilk defa okuduğu alevi deyişlerinden. Hem albüm konseptinin yöresel tınılar üzerine kurulu olması, hem de bölgenin çoğunluğunun alevi olmasında kaynaklı olarak bu tercih yapılmış. Bu parçayla Şêxo, aynı zamanda Kürt Alevilerin, Zerdüşti yönünü birkez daha vurguluyor.
Albümün dikkat çeken bir yönü de sanatçının çok fazla enstrüman kullanmaması ve mümkün olduğu kadar daha fazla enstrümanların otantik olmasına özen göstermiş olması. Mesela “Bukê“ şarkısında sedece Cemil Koçgün"nün çaldığı tembur ve curanın tısını ve Ozan Şêxo"nun "awazı" duyuluyor. Bir diğeri de “Rengen Welat“ şarkısı. Sanatçı bu şarkıda da eski enstrümanlar olan arbane(def), bağlama, ney ve İran müziğinin vazgeçilmezi olan ve Doğu Kürdistanlıların en çok kullandığı santuru birlikte kullanılmış. Diğer şarkılarda da genel olarak bas bağlama, cura, .ağlama, divan tamburu, aşık tambur"u, ney, gitar, zurna, arbane ve perkisyonlar kullanılmış. SES Plak çıkan albümün yapım, prodüktörlüğünü ve yapımcılığını Kürtçe ve Türkçe çevirleri Ozan Şêxo kendisi, aranjörlüğü de Hakan Akay"la birlikte yapmış. Albümün miksini Ömer Avcı, masteringini de Michael Schabe düzenlemiş.
"O"nu nakış nakış işledi"
Ozan Şêxo yıllarca icra ettiği müziğini ulusal Kürt müziğinin tınılarını kah Avrupalılarla, kah kendi halkıyla paylaştı. Hele bir de bir sanatçı büyük Kürt şairi Cîgerxwîn"le kendi sanatını yoğurmuş ve aşinalığı olmuşsa, ulusal tınıları aktarmak bir o kadar sorunluluk istemiş. Ozan Şêxo"nun, sanatında büyük yer edinen ve kendisinin “Büyük Derya“ dediği Cîgerxwîn"in yaşamını yitirişinden bir yıl sonra, yani 1985"de “Ji Bo Bîranîna Cîgerxwîn“ adıyla bir albümü çıkmış Ozan Şêxo bu albüme, şairin kendi sesinden bir de şiir koymuş. Her albümünde istisnasız Cîgerxwîn şiirlerinde besteler yaparak dinleyicilerine ulaştıran Ozan Şexo, ilk defa bu albümde Cigerwxîn"e şiirlerine yer vermemiş. Dikkat çekici bu ayrıntıyı Ozan Şêxo sorduğuzda ise kendisi bunu şu sözlerle gerekçelendiriyor: “Kürt dünyasında Cigerxwin sonsuz bir derya. Dünya ozanı Cegerxwin"nin deryasını keşfedince Kürt dili dinim imanım oldu, kutsal değerlerimin başında geldi. 6 çalışmamda ağırlıklı olarak Seyda"nın şiirlerine besteler yaptım. Bir dünya ozanını işlemek, onun deryasından damla damla toplayıp insanlığın susuzluktan, kuraklıktan çürümemesi gibi bir görevi kutsamak kolay değil. Bozulmuşluklar hız aldıkça, ben Cîgerxwîn"den beslenmenin daha gerekli olduğunu algıladım. Daha nice şiirlerine yaptığım besteler var Cîgerxwîn"in. Ben onsuz olamam. Bu albümün çerçevesini bilinçli olarak böyle seçtim. Ya da şiirlerine yaptığım besteler içinde bu albümün ağırlıklı olarak “yöresel“ olmasından kaynaklanıyor. Çok iyi biliyorum ki, O, Kürtçenin hangi şivesinden olursa olsun, O"nu nakış nakış işlediğim için beni bağışlamıştır.“
"Çocukluğumun ses ve tınılarını işlemek"
Yukardaki bu sözlerle aslında Seyda"nın yolunda bu albümde de gittiğini ifade eden Ozan Şêxo, tamamen yöresel tınılara ayırdığı son albümünün de şöyle anlaşılmasını istiyor: “Geldiğim yöreninin dilinin kendi içinde yüzlerce yıldır sakladığı, koruduğu ve geliştirdiği güzellikleri akademik boyutuyla tartışmaya açmayı amaçladım. Bir sanatçı sorumluluğu ile dilbilimcilerinin gündemine bir soru getirdim; tartışılması gerekir. Yazı diline yeni bir harf olarak "a" ile "o" arası bir ses veren "ô" harfini kattım. Diğer bir nedeni de yöremin Kürtçesinin güzelliklerinin bir taraftan diğer Kürtler tarafından da tanınması gerekirken, bu şiveyi konuşan Kürtlerin kendi dillerini yedek ya da makbul görmeyen bir dil olarak algılamamalarını vurgulamak. Ayrıca şahsi olarak da Kürtçenin sonsuz bahçelerinden çocukluğumun ses ve tınılarını işlemek sanki sahibi olduğum birçok Kürt yuvasının en sıcağına götürdü”
"Proje Agîr u bâ ile devam edecek"
Ozan Şêxo ilk 1979 yılında yurt dışında Dengbej Şêxo adıyla çıkardığı “Hawar Hawar“ albümüyle dinleycileriyle buluştu. Daha sonra bir Derya dediği Cîgerxwîn ile Aşık Veysel"i buluşturduğu “Dengê Axê -Toprağın Sesi"ni” işlerken, bu ara dönemde “Li Ezmananan Hezkirin“ albümünü 2005 yılında çıkardı. Sanatçı dört yıl sonra bu son albümü olan “Dengê Avê“ ilede suyun berraklığı ve akıcıllığıyla Pazarcık yöresinin kürtçesiyle ve yörenin ozanlarının çalışmalarıyla su gibi akıp giden zamanı işlemiş. Ozan Şêxo bir projenin bir parçası olan ve serinin ikinci albümü olan çalışmaya ilişkin ise şunları dile getirerek çalışmasına açıklık getiriyor: “Yaşamın toprak, hava, su ve ateşten oluştuğuna inanırım. Mem û Zîn Destanında da işlenen bu konu Kürtlerin inançlarının köklerini oluşturan Manizmde böyle yaşanmıştır. Biz Kürtler bu dört elemente beşincisi olarak Kürt ruhunu tüm güzellikleriyle katarak insanlığa mezopotamyanın medeniyet beşiği olduğunu gösterebiliriz. Bu zenginliklerimiz yeterince mevcuttur. İşte sayılan bu her element (toprak, hava, su ve ateş) için birer ana albüm yapma projeme Dengê Axê ile 2002 de Kürtlerin karşısına çıktım; arada albümler oldu ve olacak, şimdi Dengê Avê ile serinin ikincisini gerçekleştirdim. Bakalım suyun sesi hangi yüreklerdeki güllere su taşıyacak…“
Sanatçının yayınlanan albümleri:
1979: Dengbej Şêxo adıyla Hawar Havar
1985: Ji Bo Bîranîna Cîgerxwîn
1994: Prangalar
1995: “Poesie der Wurzeln-Wurzeln der Poesie (Köklerin şiiri-Şiirin Kökleri)
2002: Denê Axê (Toprağın Sesi)
2005: Li Ezmanan Hezkirin (Gökyüzünde Sevi)
2009: Dengê Axê(Suyun Sesi)
ŞAHİN BOZLAR
YENİ ÖZGÜR POLİTİKA
|
|
|
| |
|
Arsiv TV